แผลร้อนในเป็นบ่อย เกิดจากอะไร และควรตรวจอะไรเพิ่ม

ทำไมบางคนเป็นแผลร้อนในซ้ำ ๆ?

ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน NIDCR ระบุว่าแผลร้อนในไม่มีสาเหตุที่ทราบแน่ชัด แต่อาจถูกกระตุ้นจากการบาดเจ็บ ความเครียด การสูบบุหรี่ หรือการขาดโฟเลต ธาตุเหล็ก หรือวิตามินบี 12 สำหรับคนที่เป็นซ้ำ พันธุกรรมมีบทบาท โดย nidirect ระบุว่าประมาณ 40% ของคนที่เป็นแผลซ้ำ รายงานว่ามีในครอบครัว และแผลซ้ำอาจสัมพันธ์กับบางภาวะ เช่น โรคโครห์น โรคซีลิแอค reactive arthritis ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือโรคเบห์เชต NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อเป็นซ้ำบ่อย

คนที่เป็นแผลร้อนในปีละครั้งกับคนที่เป็นเดือนละครั้งอยู่คนละสถานการณ์ กลุ่มหลังมักเคยลองทุกอย่างที่คนแนะนำมาแล้ว และยังไม่ได้คำตอบ

หน้านี้เขียนสำหรับกลุ่มหลัง คือคนที่อยากรู้ว่ามีอะไรที่ควรตรวจจริง ๆ ไหม แทนที่จะลองไปเรื่อย ๆ

สิ่งที่หลักฐานบอกเกี่ยวกับแผลซ้ำ

ตาราง: ปัจจัย / สิ่งที่หลักฐานระบุ / ที่มา
ปัจจัย	สิ่งที่หลักฐานระบุ	ที่มา
พันธุกรรม	ประมาณ 40% ของคนที่เป็นแผลซ้ำรายงานว่ามีในครอบครัว ซึ่งชี้ว่าพันธุกรรมมีบทบาท	nidirect
การขาดสารอาหาร	การขาดโฟเลต ธาตุเหล็ก หรือวิตามินบี 12 เป็นปัจจัยกระตุ้นที่เป็นไปได้ และถ้าแผลซ้ำเกิดจากการขาดวิตามิน การแก้ภาวะขาดอาจลดความถี่ได้	NIDCR
การบาดเจ็บซ้ำ	การบาดเจ็บเป็นปัจจัยกระตุ้นที่เป็นไปได้	NIDCR
ความเครียด	ความเครียดเป็นปัจจัยกระตุ้นที่เป็นไปได้ ไม่ใช่สาเหตุที่อธิบายได้ครบ	NIDCR
การสูบบุหรี่และการเลิกบุหรี่	การสูบบุหรี่เป็นปัจจัยกระตุ้นที่เป็นไปได้ และเมื่อเพิ่งเลิกบุหรี่ อาจเกิดแผลในปากได้	NIDCR / nidirect
ภาวะทางระบบ	แผลซ้ำอาจสัมพันธ์กับโรคโครห์น โรคซีลิแอค reactive arthritis ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือโรคเบห์เชต	nidirect

ข้อสังเกตที่สำคัญ ปัจจัยเหล่านี้ไม่ใช่รายการที่ต้องมีครบ และการมีปัจจัยหนึ่งไม่ได้แปลว่านั่นคือคำตอบ หลายคนที่เป็นซ้ำไม่พบสาเหตุที่ชี้ชัดได้เลย ซึ่งตรงกับที่ NIDCR ระบุว่าแผลร้อนในไม่มีสาเหตุที่ทราบแน่ชัด

อะไรที่ควรตรวจ และทำไม

สำหรับคนที่เป็นซ้ำบ่อย การไปพบแพทย์ไม่ใช่เพื่อขอยาที่แรงขึ้น แต่เพื่อหาว่ามีอะไรที่แก้ได้อยู่เบื้องหลังหรือไม่

NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อเป็นซ้ำบ่อย และระบุว่าถ้าแผลซ้ำเกิดจากการขาดวิตามิน การแก้ภาวะขาดอาจลดความถี่ได้ ประโยคนี้มีเงื่อนไขสำคัญคือคำว่า “ถ้าเกิดจากการขาด” ซึ่งแปลว่าต้องรู้ก่อนว่าขาดจริงไหม ไม่ใช่เดาแล้วซื้อกินเอง

นี่คือความต่างที่มีผลจริง คนที่ขาดธาตุเหล็กจะได้ประโยชน์จากการแก้ภาวะขาด ส่วนคนที่ไม่ได้ขาดแล้วกินเสริมไปเรื่อย ๆ จะไม่ได้อะไร นอกจากเสียเงินและอาจได้ผลข้างเคียง การตรวจจึงเป็นทางลัดที่แท้จริง

นอกจากนี้ nidirect ระบุว่าแผลซ้ำอาจสัมพันธ์กับโรคโครห์น โรคซีลิแอค reactive arthritis ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือโรคเบห์เชต ซึ่งเป็นอีกเหตุผลที่ควรให้แพทย์ประเมิน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการอื่นร่วม เช่น อาการทางลำไส้ ผื่น ปวดข้อ หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ

สิ่งที่ทำได้เองอย่างมีเหตุผล

ระหว่างที่ยังไม่รู้สาเหตุ มีบางอย่างที่สมเหตุสมผลจะทำ

จดบันทึก เมื่อไรเป็น อยู่ตรงไหน ก่อนหน้านั้นมีอะไรเกิดขึ้น กินอะไร นอนเท่าไร มีการกัดหรือกระแทกไหม บันทึกนี้ช่วยทั้งตัวเองและแพทย์ เพราะรูปแบบที่ซ้ำมักมองไม่เห็นถ้าไม่จด
ดูเรื่องการบาดเจ็บซ้ำ ถ้าแผลกลับมาที่เดิมเสมอ ให้ทันตแพทย์ดูว่ามีฟันคม ขอบวัสดุอุดฟัน หรืออุปกรณ์ในช่องปากที่เสียดสีจุดนั้นหรือไม่ นี่เป็นสาเหตุที่แก้ได้จริงและมักถูกมองข้าม
ลดสิ่งที่ระคายระหว่างเป็นแผล NHS ระบุว่าการเลี่ยงสิ่งที่ระคายแผลช่วยได้
อย่าเพิ่งซื้อวิตามินกินเองโดยไม่ตรวจ เพราะประโยชน์เกิดเฉพาะกับคนที่ขาดจริง

คำถามที่พบบ่อย

เป็นแผลร้อนในเดือนละครั้ง ผิดปกติไหม?

เป็นเหตุผลที่ควรให้แพทย์ประเมิน NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อเป็นซ้ำบ่อย ไม่ใช่เพราะมันอันตรายเสมอไป แต่เพราะอาจมีปัจจัยที่แก้ได้อยู่เบื้องหลัง เช่น ภาวะขาดสารอาหาร หรือการบาดเจ็บซ้ำจากฟันหรืออุปกรณ์ในช่องปาก

แผลร้อนในเป็นซ้ำ ถ่ายทอดทางพันธุกรรมไหม?

มีบทบาท nidirect ระบุว่าประมาณ 40% ของคนที่เป็นแผลซ้ำรายงานว่ามีในครอบครัว แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่เป็นซ้ำมาจากพันธุกรรม หรือทำอะไรไม่ได้เลย

ควรกินวิตามินเสริมเพื่อลดแผลซ้ำไหม?

ควรตรวจก่อน NIDCR ระบุว่าถ้าแผลซ้ำเกิดจากการขาดวิตามิน การแก้ภาวะขาดอาจลดความถี่ได้ ซึ่งมีเงื่อนไขว่าต้องขาดจริง การกินเสริมโดยไม่รู้ว่าขาดหรือไม่จึงไม่ใช่ทางลัด และควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

แผลร้อนในซ้ำ เป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงไหม?

ส่วนใหญ่ไม่ใช่ แต่ nidirect ระบุว่าแผลซ้ำอาจสัมพันธ์กับบางภาวะ เช่น โรคโครห์น โรคซีลิแอค reactive arthritis ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือโรคเบห์เชต ซึ่งเป็นเหตุผลที่ควรให้แพทย์ประเมิน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการอื่นร่วมด้วย

แผลกลับมาที่เดิมทุกครั้ง แปลว่าอะไร?

มักบอกว่ามีอะไรเสียดสีอยู่ที่จุดนั้น เช่น ฟันคม ขอบวัสดุอุดฟัน หรืออุปกรณ์ในช่องปาก การบาดเจ็บเป็นปัจจัยกระตุ้นที่ NIDCR ระบุไว้ และเป็นสาเหตุที่แก้ได้จริง ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ